پیچیده‌تر شدن داروها و درمان‌های شخصی‌سازی‌شده در کنار مشکلات تأمین و قیمت‌گذاری، نظام دارویی را در برابر یک تغییر اساسی قرار داده است؛ دکتر نیکفر با تأکید بر ضرورت بازنگری در سیاست‌گذاری دارو گفت: «دیگر نمی‌توانیم با طبقه‌بندی‌های گذشته جلو برویم؛ ما به طبقه‌بندی‌های جدید و تصمیم‌گیری چندمعیاره نیاز داریم.»
به گزارش سلامت نیوز به نقل از سالم‌خبر، شکوفه نیکفر، عضو هیات علمی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی تهران در پنل چالش‌های دسترسی و قیمت گذاری دارو در ایران‌فارما با تأکید بر اینکه دسترسی بیماران به دارو باید محور اصلی حکمرانی نظام دارویی باشد، گفت: «اگر بخواهیم یک فاکتور را به‌عنوان شاخص قابلیت حکمرانی نظام دارویی در نظر بگیریم، آن فاکتور دسترسی بیمار به دارو است. تمام اجزای اکوسیستم دارویی، از تولید و واردات گرفته تا تأمین، توزیع و قیمت‌گذاری، باید در نهایت به نقطه‌ای برسند که دارو با قیمت مناسب به دست بیمار برسد و امکان استفاده از آن فراهم شود.»
وی افزود: «دسترسی به دارو یک موضوع ساده نیست؛ مجموعه‌ای از مسائل پیچیده در کنار یکدیگر قرار دارند که قیمت‌گذاری تنها یکی از آنهاست. هدف نهایی این است که بیمار بتواند به دارو دسترسی پیدا کند و از آن برای سالم‌تر شدن استفاده کند.»
نیکفر با اشاره به ارتباط مستقیم سلامت و وضعیت اقتصادی جوامع اظهار کرد: «ارتباط متقابل میان وضعیت اجتماعی جوامع و سلامت آنها ثابت شده است. جوامع سالم‌تر، ثروتمندتر هستند و از سوی دیگر، در جوامعی که وضعیت اقتصادی مناسب‌تری دارند، هزینه‌های سلامت نیز می‌تواند کاهش پیدا کند.»
او تأکید کرد: «اگر بتوانیم با قیمت‌گذاری مناسب‌تر دارو و کاهش هزینه‌های خانواده، سهم هزینه‌های سلامت را در سبد خانوار کنترل کنیم خود این موضوع نوعی ثروت‌سازی برای جامعه است.»
نیکفر در ادامه، نبود یک افق روشن برای نظام سلامت را یکی از چالش‌های سیاست‌گذاری دانست و گفت: «ما حداقل باید در یک برنامه پنج‌ساله مشخص کنیم که از نظام سلامت چه انتظاری داریم. باید معلوم باشد که پنج سال بعد می‌خواهیم به چه نقطه‌ای برسیم؛ برای مثال، آیا می‌خواهیم متوسط طول عمر افزایش پیدا کند و جامعه سالم‌تری داشته باشیم یا صرفاً به دنبال کنترل قیمت‌ها هستیم؟»
وی افزود: «باید قابلیت این را داشته باشیم که بر اساس یک جدول و مجموعه‌ای از شاخص‌ها، هم قیمت‌ها را کنترل کنیم و هم اثربخشی سیاست‌ها را بسنجیم و در نهایت به سمت داشتن مردم سالم‌تر حرکت کنیم.»
پایان قواعد قدیمی برای سیاست‌گذاری دارو
نیکفر با اشاره به تحول چشمگیر صنعت دارو و درمان‌های نوین گفت: «ما در این زمینه عقب هستیم. زمانی که در دهه ۱۹۸۰ میلادی بحث دسترسی به دارو در سازمان جهانی بهداشت و موضوع داروهای اساسی مطرح شد، پیچیدگی و تنوع داروها به اندازه امروز نبود.»
به گفته او، ورود درمان‌های شخصی‌سازی‌شده، داروهای مبتنی بر ویژگی‌های ژنتیکی و استفاده از بیومارکرها، چارچوب‌های سنتی سیاست‌گذاری دارو را با چالش مواجه کرده است.
وی توضیح داد: «امروز حتی ممکن است دارویی بر اساس ویژگی‌های ژنتیکی یک فرد تجویز شود؛ ابتدا ژن یا بیومارکر فرد مشخص می‌شود تا معلوم شود دارو برای او مؤثر خواهد بود یا خیر و سپس درباره استفاده از آن تصمیم‌گیری می‌شود.»
نیکفر ادامه داد: «ممکن است فردی بر اساس شانس یا ویژگی‌های ژنتیکی خود به چند نوع سرطان مبتلا شود، اما یک بیومارکر مشخص داشته باشد و دارویی نیز برای همان بیومارکر وجود داشته باشد. این اتفاق، شیوه نگاه ما به دارو و درمان را تغییر می‌دهد.»
وی تأکید کرد: «بنابراین عقلانی‌سازی و طبقه‌بندی داروها نیز باید متفاوت شود. دیگر نمی‌توان با همان طبقه‌بندی‌های گذشته به آینده نظام دارویی نگاه کرد.»
نیکفر گفت: «ما باید از تصمیم‌گیری بر اساس یک ضابطه کاملاً مطلق فاصله بگیریم و به سمت تصمیم‌گیری چندمعیاره حرکت کنیم. از طرف دیگر، باید درباره آینده نظام دارویی تصمیم بگیریم و بدانیم می‌خواهیم به کجا برسیم.»
او خاطرنشان کرد: «به نظر من آینده، پیچیدگی بیشتری را در حوزه قیمت‌گذاری و تأمین دارو به سیستم تحمیل خواهد کرد و روش‌های ما نیز باید متناسب با طبقه‌بندی‌های جدید دارو و تحولاتی که در صنعت و پزشکی رخ داده است، تغییر کند.»
نظر شما